Семінарыя

Posted on by

З гісторыі 

Духоўнай семінарыі ў Пінску

Першыя спробы стварэння семінарыі ў Пінску

Гісторыя ўзнікнення духоўнай навучальнай установы ў Пінску звязана з асобаю Слугі Божага біскупа Зыгмунта Лазінскага. Біскуп тройчы рабіў спробы стварэння семінарыі.

Пачатак справы – Мінск, 1918 год. Гэта быў вельмі складаны і неспрыяльны перыяд. Аб тым, у якіх умовах арганізоўвалася семінарыя, даюць некаторую інфармацыю каштоўныя ўспаміны Канстанцыі Марыі Вярыгі-Дароўскай, якія сёння захоўваюцца ў Дыяцэзіяльным архіве ў Драгічыне (Польшча). Ва ўспамінах, між іншым, можна прачытаць наступнае: “Біскупу (Зыгмунту Лазінскаму) неабходна было стварыць семінарыю. Сабраў крыху клерыкаў “мінчукоў”. Загадаў кс. Браніславу Усасу паклікаць камісію для прыгатавання памяшканняў для клерыкаў у дамініканскім кляштары, дзе некалі перад царскай касацыяй размяшчалася Мінская вышэйшая духоўная семінарыя. Рэктарам навучальнай установы стаў кс. Фабіян Абрантовіч, а інспектарам кс. Браніслаў Усас. Надчалавечых высілкаў патрабавала здабыццё ва ўмовах нямецкай акупацыі рэчаў неабходных для функцыянавання семінарыі, пачынаючы ад катлоў і пліт для кухні, сталоў і шафаў, аж да харчавання, якое пасля вайсковых рэквізіцый здабыць было выключна цяжка. Праблемай было нават здабыць пшанічную муку для выпякання камунікантаў”.

Пасля адыходу немцаў Мінск занялі бальшавікі. “Уварваліся ў дом біскупа, загадалі яму высяляцца, рэквізавалі ўсе рэчы. Пастыр перабраўся жыць ў семінарыю. Тым часам трэба было рабіць запасы для клерыкаў і прафесароў на зіму. Ксёндз Юзаф Зелба ў вёсках Воўчкавічы і Анопалі купіў каля 600 пудоў бульбы і каля 300 пудоў капусты, буракоў і морквы. У прафесароў не было грошай, каб набыць цёплую вопратку на зіму”, –  чытаем ва ўспамінах. Але ў хуткім часе біскуп Лазінскі знайшоў фінансавыя сродкі для ўтрымання клерыкаў і выплаты заробкаў выкладчыкам. З’явілася нават магчымасць прадаваць на рынку лішнюю капусту і мець з гэтага невялікія грошы.

У жніўні 1919 г. Мінск заняла польскае войска, а летам 1920 г. палякі пакінулі Мінск. Лазінскі вырашыў перавесці клерыкаў да Улацлаўка, а ў наступным навучальным годзе мінскія клерыкі пераехалі ў Кельцэ. Сам жа біскуп да 1921 г. заставаўся ў Мінску. За гэты кароткі час ён двойчы арыштоўваўся савецкай уладай. Выехаць у Польшчу ўдалося толькі праз тры месяцы пасля заключэння Рыжскай мірнай дамовы (1921 г.).

Духоўная семінарыя ў Навагрудку

На пачатку кастрычніка 1921 г. Біскуп Лазінскі стварыў у Навагрудку Ніжэйшую духоўную семінарыю. Колькасць вучняў складала 14 чалавек. Аднак Біскупа не пакідала думка аб узнаўленні дзейнасці вышэйшай семінарыі. Для гэтага патрэбны былі таксама і прафесарскія кадры. З мэтай іх падрыхтоўкі на вучобу ва універсітэты Польшчы высылаюцца здольныя да навукі святары.

У 1924/25 навучальным годзе ніжэйшая семінарыя ў Навагрудку была ператворана ў вышэйшую. Недахопу ў пакліканнях не было. Гэтаму ў вялікай ступені спрыяла прыцягальнасць і аўтарытэт у вачах моладзі асобы біскупа Зыгмунта Лазінскага, які адзначаўся не толькі святым і пабожным жыццём, але лічыўся нават народным героем, мучанікам за веру (9 месяцаў біскуп сядзеў у Бутырскай турме ў Маскве), прыкладам пастыра, які трывае да канца.

Вышэйшай семінарыяй Пінскай дыяцэзіі імя св. Тамаша Аквінскага

У Навагрудку Вышэйшая Духоўная Семінарыя праіснавала прыкладна год і з 12 верасня 1925 г. пачала сваё існаванне ў Пінску. Калі была ўтворана Пінская дыяцэзія, семінарыя афіцыйна стала называцца Вышэйшай семінарыяй Пінскай дыяцэзіі імя св. Тамаша Аквінскага. З 1928/29 навучальнага года клерыкі вучыліся ўжо на ўсіх шасці курсах.

З успамінаў выхаванца семінарыі кс. Станіслава Рыжкі

  З апублікаваных успамінаў выхаванца семінарыі кс. Станіслава Рыжкі можна даведацца аб тым, як там працякала жыццё. Раніцай пасля пад’ёму клерыкі мелі паўгадзіны на мыццё і апрананне. Пасля ўсе ішлі да капліцы, дзе чыталі ранішнія малітвы і мелі разважанне, тэмы для якіх прапанаваў духоўны айцец. У нядзелю спявалі Гадзінкі аб Беззаганным зачацці Найсвяцейшай Панны Марыі, а на св. Імшу і на нешпары ішлі ў катэдру. У чацверг і нядзелю быў выхад у горад. Кожны чацверг у семінарыйнай капліцы адбывалася Літургія ўсходняга абраду, якую цэлебраваў кс. Зянон Калянюк.

На працягу 1925 – 1939 гг. існавання  семінарыі ў Пінску шмат святароў выконвалі ў ёй адміністрацыйныя, фармацыйныя, дыдактычныя і педагагічныя функцыі. Пад кіраўніцтвам біскупаў яны разам будавалі і ўмацоўвалі семінарыйную супольнасць, пераказваючы веды, навучаючы клерыкаў культуры жыцця, фарміруючы сумленне сваіх выхаванцаў.

 У верасні 1939 г. дзейнасць Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Пінску брутальна перарвалася ўваходам у Заходнюю Беларусь савецкіх войск. Былі часткова знішчаны, а часткова вывезены ў глыб Расіі бібліятэка і дыяцэзіяльны архіў.

Адраджэнне і новае адкрыццё Пінскай семінарыі

Адраджэнне і новае адкрыццё Пінскай семінарыі адбылося 12 верасня 2001 г. У гэтым вялікая заслуга ксяндза кардынала Казіміра Свёнтэка, які перад гэтым вёў перамовы з беларускімі ўладамі адносна адкрыцця семінарыі. Кардынал Свёнтэк паклапаціўся аб капітальным рамонце будынку былога францішканскага кляштара. Дэкрэт Апостальскай сталіцы аб адкрыцці семінарыі падпісаў 31 мая 2001 г. Папа Ян Павел ІІ.